Vitamin B1 – Công dụng, liều dùng và tác dụng phụ

Chắc hẳn ai cũng biết đến vitamin B1 nằm trong vitamin nhóm B cung cấp rất nhiều chất dinh dưỡng cho cơ thể và những tác dụng nó đem lại cho sức khỏe con người là không thể phủ nhận. Vitamin B có rất nhiều trong các loại thực phẩm mà chúng ta hấp thu hàng ngày, bạn có tò mò về nó không. Vậy hãy cùng tìm hiểu xem vitamin B1 là gì và vitamin B1 có tác dụng gì tuyệt vời đối với chúng ta nhé!

Vitamin B1 (Thiamin) là gì?

Vitamin B1 được biết đến là một hợp chất sulfur hữu cơ hay còn được gọi là thiamin. Thiamin có dạng tinh thể màu trắng và là loại vitamin tan được trong nước, rất cần thiết cho quá trình trao đổi chất bao gồm glucose, axit amin và lipid và cung cấp năng lượng cho cơ thể. Vitamin này đóng vai trò là một coenzyme hỗ trợ quá trình chuyển hóa thức ăn thành năng lượng, giúp duy trì chức năng tim mạch và thần kinh.

Trong cơ thể con người, thiamin chuyển hóa thành dạng pyrophosphate để có thể tham gia quá trình phân giải acid pyruvic tạo ra oxyethyl piro phosphat. Thiamin pyrophosphate (TPP) là một coenzyme cần thiết cho một số enzyme rất quan trọng. Sự tổng hợp TPP từ thiamine rất cần đến sự trợ giúp của magnesium, adenosine triphosphate (ATP) và enzyme thiaminpyrophosphokinase. 

Ngoài ra trong phản ứng, transcetolase làm trung gian cho sự chuyển đổi của hexose và pentose phosphate. Mà một trong những bước trung gian quan trọng nhất trong phản ứng này là ribose-5-phosphate bởi chúng liên quan đến quá trình phosphoryl hóa cần thiết cho sự tổng hợp ATP và GTP.

Vitamin B1 là một chất dinh dưỡng rất quan trọng và cần thiết đối với cơ thể con người. Nếu cơ thể chúng ta thiếu đi chất này sẽ ảnh hưởng đến các cơ quan chức năng trong cơ thể, gây ra các bệnh liên quan đến hệ thần kinh, tim và não.

Tuy nhiên tình trạng thiếu vitamin này rất ít gặp ở những người có chế độ ăn uống lành mạnh và sức khỏe tốt. Tuy nhiên ở những người có hệ miễn dịch suy giảm sẽ dẫn đến tình trạng thiếu loại vitamin này.

Sự thiếu hụt vitamin B1 có thể gây ra đau mỏi cơ, mệt mỏi kéo dài, biến chứng tim mạch và đặc biệt nghiêm trọng là tim to toàn bộ, rối loạn tâm thần và tổn thương thần kinh, rất ảnh hưởng đến sức khỏe. Căn bệnh thiếu hụt vitamin này còn được gọi là Beriberi.

Những người nghiện bia rượu sẽ thường bị thiếu hụt vitamin B1 và đây được gọi là hội chứng Wernicke-Korsakoff. Bởi việc sử dụng rượu liên tục trong thời gian dài có thể gây thiếu hụt lượng thiamin do giảm hấp thu thiamin từ đường tiêu hóa và giảm khả năng sử dụng loại vi chất này. 

Hầu hết những người nghiện rượu được chẩn đoán mắc chứng rối loạn này đều không ăn nhiều thức ăn ngoài việc uống nhiều rượu, đó là một yếu tố góp phần lớn vào các triệu chứng thiếu hụt thiamin. Hội chứng này sẽ làm ảnh hưởng đến hệ thống thần kinh, gây suy giảm thị lực và suy giảm tinh thần, ảnh hưởng nghiêm trọng đến não.

Có thể thấy khi thiếu hụt vitamin B1, bộ não, tim và nhiều cơ quan khác trong cơ thể sẽ có nồng độ thiamin thấp, gây ra rất nhiều ảnh hưởng xấu đến tình hình sức khỏe của bạn.

Công dụng của Vitamin B1

Vitamin B1 được ví như một thần dược có trong hầu hết các loại thực phẩm chúng ta ăn thường ngày. Có thể bạn không biết mỗi ngày chúng ta đều đã nạp một ít vitamin B1 vào cơ thể. Điều này vô cùng tốt đối với cơ thể chúng ta. Nhờ loại vitamin này, các cơ quan chức năng trong cơ thể chúng ta hoạt động tốt hơn. Vậy vitamin B1 có tác dụng gì mà thần kỳ đến vậy? Cùng điểm qua một số công dụng tuyệt vời mà vitamin B1 mang lại nhé.

  • Thiamin giúp chuyển hóa thức ăn thành năng lượng, hỗ trợ và duy trì quá trình trao đổi chất lành mạnh. Nó giúp chuyển đổi carbohydrate thành glucose, đó là nguồn năng lượng mà cơ thể tạo ra để giữ cho sự trao đổi chất của bạn chạy trơn tru. Thiamin cũng giúp phân giải protein và chất béo.
  • Thiamin cũng đóng vai trò rất lớn trong việc sản xuất các tế bào hồng cầu.
  • Thiamin ngăn ngừa việc tổn thương đến hệ thần kinh, giúp phát triển vỏ myelin bao bọc xung quanh dây thần kinh để bảo vệ chúng khỏi bị hư hại và chết.
  • Thiamin hỗ trợ hệ thống tim mạch khỏe mạnh bằng cách sản xuất chất dẫn truyền thần kinh được gọi là acetylcholine, chuyển tiếp các thông điệp giữa các dây thần kinh với cơ và nhất là cơ tim.
tim-mach-4
  • Thiamin tiết ra acid hydrochloric giúp hỗ trợ hệ thống tiêu hóa khỏe mạnh, tăng cường khả năng miễn dịch.
  • Thiamin có tác dụng trong việc giảm nghiện rượu, ngăn chặn hội chứng Wernicke-Korsakoff.
  • Thiamin giúp thu hẹp khoảng cách giữa kết nối não với cơ thể, giúp bảo vệ chống lại một loại tổn thương não gọi là hội chứng tiểu não. Ngoài ra nó cũng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh Alzheimer.
  • Thiamin là một loại vitamin quan trọng để tăng cường sự tập trung và năng lượng, chống lại stress kéo dài và có thể ngăn ngừa bệnh mất trí nhớ.
  • Một nghiên cứu chỉ ra rằng thiamin có tác dụng trong việc chống stress khi chúng giúp giải tỏa tâm trạng, giữ cho tinh thần luôn tích cực và thoải mái, chống lại trầm cảm và lo âu.
  • Thiamin có thể bảo vệ đôi mắt, chống lại các vấn đề về thị lực như đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp.

Vitamin B1 được sử dụng để ngăn ngừa hay điều trị ở những người thiếu hụt chất dinh dưỡng này. Hầu hết những người khỏe mạnh có chế độ ăn uống đầy đủ thì không cần thiết phải bổ sung thêm vitamin B1. Tuy nhiên bạn sẽ cần bổ sung loại vitamin này nếu bạn đang gặp các vấn đề về gan, ruột hay dạ dày.

Cách dùng Vitamin B1 an toàn và hiệu quả

Vitamin B1 được tìm thấy nhiều trong các loại thực phẩm như các loại đậu, đậu phụ, bánh mì, trứng, sữa, gan bò, măng tây, thịt lợn, thịt bò, rau bina, hạt hướng dương, hạt lanh, hạt vừng,… Những thực phẩm này bạn hoàn toàn có thể bổ sung vào thực đơn dinh dưỡng hàng ngày của mình hoặc có thể sử dụng thêm thực phẩm chức năng có chứa vitamin B1. Tuy nhiên cung cấp loại vi chất này từ những thực phẩm tự nhiên vẫn là tốt nhất.

Vitamin B1 cần thiết cho tất cả mọi người từ trẻ nhỏ đến người già. Trung bình mỗi người cần khoảng 1-3mg vitamin B1 mỗi ngày. Đặc biệt những đối tượng có nhu cầu dinh dưỡng cao như trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, những người thường xuyên chơi thể thao nên cần được tăng cường bổ sung vi chất này.

Hay những người nghiện rượu, café, chè, những người ăn chủ yếu thức ăn đường hay mắc các bệnh như tiêu chảy mãn tính, đái tháo đường, điều trị lợi tiểu kéo dài, giun sán, sốt kéo dài… cũng cần được bổ sung thêm nhiều vitamin B1 hơn để hỗ trợ quá trình trao đổi và chuyển hóa trong cơ thể.

Đối với người già lại cần bổ sung nhiều vitamin B1 hơn đối với người trẻ tuổi mặc dù sự đào thải vitamin ở người già ít hơn. Tuy nhiên loại vitamin này sẽ giúp người cao tuổi tránh khỏi những bệnh về tim, não và hệ thần kinh.

Đối với mỗi người có những thể trạng và điều kiện dinh dưỡng khác nhau nên mức độ hấp thu vitamin B1 cũng không giống nhau. Vậy Vitamin B1 dùng như thế nào thì sẽ tốt đây?

  • Đối với trẻ em nên được cung cấp khoảng 0,5mg – 1mg vitamin B1. Nếu trẻ bị thiếu vitamin B1 thì nên được bổ sung nhiều hơn liều lượng thông thường.
  • Đối với người lớn nên dùng 1,1mg – 1,2mg vitamin B1 mỗi ngày.
  • Đối với những người mắc bệnh hay bị thiếu vitamin B1 trầm trọng nên tham khảo ý kiến bác sĩ khi sử dụng.
  • Đối với phụ nữ mang thai nên bổ sung 1,4mg – 1,5 mg vitamin B1 mỗi ngày.
  • Đối với những người ăn chay không thể cung cấp đủ vitamin B1 qua thực phẩm tự nhiên thì có thể bổ sung thêm bằng các thực phẩm chức năng chứa vitamin B1.

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, bạn nên bổ sung vitamin B1 mỗi ngày để duy trì một cơ thể khỏe mạnh và đảm bảo sức khỏe tốt.

Tác dụng phụ của Vitamin B1

Vitamin B1 được kiểm chứng là rất an toàn đối với tất cả mọi người, tuy nhiên trong những trường hợp hiếm nó vẫn có thể gây ra những tác dụng phụ ở những mức độ từ nhẹ đến nặng:

  • Mức độ nhẹ: buồn nôn, bồn chồn, ra mồ hôi, đau ngực, khó thở,…
  • Mức độ nặng: phát ban ngứa, khó thở, tức ngực, sưng mặt, lưỡi, cổ, họng,…
  • Mức độ nghiêm trọng có thể gây sốc phản vệ đe dọa đến tính mạng.

Đối với những tình trạng nặng đến nghiêm trọng, bạn nên đến ngay cơ sở y tế gần nhất để khám và chẩn đoán. Ngoài ra cần phải hết sức thận trọng khi sử dụng vitamin B1 ở dạng thuốc tiêm cho người dị ứng với bất cứ thành phần nào của vitamin B1 hay có cơ địa mẫn cảm (người bị hen suyễn, eczema…) và tránh sử dụng liều cao trong một thời gian dài.

Đối với phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú, người bị suy gan, thận hay mắc bệnh đái tháo đường nên thận trọng khi sử dụng vitamin B1. Những đối tượng này nên thận trọng khi sử dụng hoặc nên tham khảo ý kiến bác sĩ khi bắt đầu bổ sung.

Vitamin B1 làm giãn mạch máu và chậm nhịp tim nên cần thận trọng cho người bị huyết áp thấp hay rối loạn nhịp tim…

Vitamin B1 chỉ được khuyến cáo sử dụng trong những trường hợp cơ thể thiếu hụt vitamin B1 trong một thời gian dài hoặc kém hấp thu, hay dùng để điều trị bệnh Beriberi hoặc các bệnh lý liên quan đến dây thần kinh, tim và não. Mặc dù vitamin B1 là một chất khá an toàn nhưng cũng không nên lạm dụng nó, tránh gây ra những ảnh hưởng và tác dụng xấu.

Vitamin B1 chính là một chất dinh dưỡng mà tất cả chúng ta đều cần đến. Nếu thiếu đi chất vitamin này, hẳn bạn đã biết điều gì sẽ xảy ra rồi phải không. Vậy sau bài viết này, hãy biết bổ sung đầy đủ vitamin và khoáng chất và biết chăm sóc bản thân hơn nhé!